Cetvelin genel yapısı
Türk Gümrük Tarife Cetveli (TGTC), ürünleri hiyerarşik bir ağaç yapısında sınıflandırır:
- Fasıl (2 hane) — En geniş kategori. Örn. Fasıl 85: "Elektrikli makine ve cihazlar".
- Pozisyon (4 hane) — Fasıl içindeki ana başlık. Örn. 85.41: "Diyotlar, transistörler ve benzeri yarı iletken tertibat; fotovoltaik hücreler".
- Alt pozisyon (6 hane) — Uluslararası (HS) seviyede son ayrım.
- Ulusal alt açılım (8–12 hane) — AB ve Türkiye'nin eklediği daha ayrıntılı seviyeler.
Tire (-) işaretlerinin anlamı
Cetvelde bir satırın başındaki tire sayısı, o satırın hiyerarşideki derinliğini gösterir:
| Örnek satır | Anlamı |
|---|---|
- Atlar: | 1. seviye alt kategori (tek tire) |
- - Damızlıklar | 2. seviye alt kategori (çift tire) — bir üstteki "- Atlar" başlığının altında |
- - - Kesimlik atlar | 3. seviye alt kategori (üç tire) |
Yani bir kodun gerçek anlamını okumak için, sadece o satırı değil o satıra kadar olan tüm üst başlıkları birlikte okumanız gerekir. Örneğin 0101.21.00.00.00 kodu tek başına "Damızlıklar" yazsa da, tam anlamı "Canlı atlar, eşekler, katırlar ve bardolar → Atlar → Damızlıklar"dır.
Fasıl Notları ne işe yarar?
Her fasılın başında, o fasılı tanımlayan ve sınırlayan resmî notlar bulunur. Fasıl Notları genellikle şunları belirtir:
- Fasıla dahil olmayan ürünler (genellikle başka bir fasıla yönlendirme ile)
- Fasıl kapsamındaki terimlerin özel tanımları
- Karma veya setler hâlinde sunulan ürünler için özel kurallar
Fasıl Notları, pozisyon başlığının kelimesinden daha bağlayıcıdır. Bir ürün, başlığın kelimesine uysa bile, Fasıl Notu onu açıkça hariç tutuyorsa o pozisyona giremez.
Genel Yorum Kuralları (GYK)
Dünya Gümrük Örgütü'nün belirlediği 6 kural, cetveli tutarlı şekilde okumanın çerçevesini oluşturur. En sık başvurulanlar:
- GYK 1 — Sınıflandırma öncelikle pozisyon başlıklarının ve ilgili fasıl/bölüm notlarının metnine göre yapılır.
- GYK 3 — Bir ürün birden fazla pozisyona girebiliyorsa, en spesifik tanım genel tanıma tercih edilir; karma ürünlerde esas karakteri veren bileşen esas alınır.
- GYK 6 — Alt pozisyonlar arası karşılaştırma yalnızca aynı seviyedeki alt pozisyonlar arasında yapılır.
Ölçü birimi ve vergi haddi sütunları
Cetvelde her satırın yanında genellikle bir ölçü birimi (adet, kg, m² gibi — istatistik ve bazı vergi hesaplamaları için) ve bir vergi haddi (gümrük vergisi oranı) bulunur. Vergi haddi, ürünün menşe ülkesine ve geçerli ticaret anlaşmasına göre değişebileceğinden, cetveldeki oran tek başına nihai rakam olmayabilir — menşe ülke bazlı tercihli oranlar ayrıca kontrol edilmelidir.
Örnekle özet
"450W güneş paneli" örneğini ele alalım:
- Fasıl 85 (Elektrikli makine ve cihazlar) altında arama yapılır.
- 85.41 pozisyonu (yarı iletken tertibat, fotovoltaik hücreler dahil) bulunur.
- Alt pozisyonlarda "modül veya panel hâlinde birleştirilmiş" ifadesi aranır.
- Fasıl 85 notları kontrol edilir — bu tip ürünü başka bir fasıla yönlendiren bir istisna olup olmadığına bakılır.
- GYK 1 ve 6 uygulanarak en spesifik alt pozisyon seçilir.
Cetveli tek tek taramak yerine
Gümrük Pusulası, ürün açıklamanızı resmî cetvelle otomatik eşleştirir ve hangi fasıl/pozisyon/notun gerekçe olarak kullanıldığını gösterir.
Ücretsiz deneyin →